0,93'lük R² etkileyicidir; fakat bir saha ekibinin nereye gideceğini yanlış yönlendiren model için bu tek sayı yeterli değildir. Kabul testi modelin ortalama başarısını değil, hangi koşulda güvenilmez olduğunu bulmalıdır. En tehlikeli hata düşük skor değil, yanlış olduğu halde yüksek güven veren tahmindir.
Test çiftliği eğitimden coğrafi olarak ayrılmalı
Aynı nehir kolunun komşu görüntülerini eğitim ve teste dağıtmak, peyzaj benzerliğini performans gibi gösterebilir. Kör kabul seti farklı alt havza, mevsim ve işletmelerden kurulmalı; hiçbir görüntüsü model ayarında kullanılmamalıdır.
RMSE ve R² yanında kalite sınıfı karışıklığı, düşük kaliteyi yüksek gösterme oranı ve belirsizlik kalibrasyonu raporlanmalıdır. Saha ekibinin en kritik gördüğü yanlış türü sözleşmede eşik olmalıdır.
Sensör ve veri hattı da test edilir
Uydu çözünürlüğü, ortorektifikasyon, bulut maskesi ve kıyı çizgisi kayması model girişini değiştirir. Model dosyası aynı kalsa bile veri sağlayıcı veya işlem zinciri değiştiğinde yeniden kabul gerekir. Her tahmin görüntü tarihi ve model sürümüyle izlenmelidir.
Karşı görüş, insan saha puanının da hatalı olduğudur. Doğru; bu nedenle referans tek uzman kararı değil, eğitimli iki değerlendirici ve uyuşmazlık çözümüyle kurulmalıdır. Kabul testinin amacı kusursuz gerçek değil, ölçülebilir ve tekrarlanabilir referanstır.
Yetki önce sıralamayla sınırlanmalı
Model ilk aşamada ceza veya ödeme kararı üretmemeli. Yalnız saha ziyaret sırası önermeli; insan sonucu modele geri beslenmeden ayrı kaydedilmelidir. Sapma zamanla ve bölgeyle izlenmelidir.
İyi otomasyon karar zincirini kısaltırken denetim izini büyütür. R² bir araştırma sonucudur; saha kabulü ise operasyon güvenliğinin başlangıcıdır.
Temel görüş
Uzaktan algılama modeli geniş alanda aynı hatayı hızla çoğaltabilir; coğrafi kör test ve sınırlı yetki, bu riski karar sistemine girmeden yakalar.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'de havza ve tarım denetimlerinde yapay zekâ kullanılırsa model sürümü, görüntü kaynağı, kör saha seti ve insan onayı kamuya açık kabul ölçütleriyle yönetilmelidir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
