Küresel buğday stokunun yükselmesi gıda arzı açısından rahatlatıcı olabilir. Fakat silo doluluğu, o ürünün hangi su ve azot yüküyle üretildiğini anlatmaz. Piyasa dayanıklılığı ile ekolojik dayanıklılık aynı gösterge değildir. İkisini birleştirirsek bolluğu sürdürülebilirlik sanma hatasına düşeriz.
Stok bir tampon göstergesidir
Dönem sonu stokları üretim, tüketim ve ticaret dengesinden kalan miktarı gösterir. Bölgesel erişim, satın alma gücü ve kalite dağılımı görünmediği için yüksek küresel stok her tüketiciye güvenli erişim sağlamaz.
Aynı şekilde stok artışı düşük çevresel baskı demek değildir. Verim artışı kaynak kullanımını azaltmış olabilir veya daha geniş alan ve yüksek girdiler stoku büyütmüş olabilir.
Çevresel hesap ürün tonuna bağlanmalı
Su çekimi ile tüketimi, azot fazlası, enerji, toprak karbonu ve habitat etkisi ürün başına ve havza bazında izlenmeli. Depolama kaybı ile taşıma emisyonu da tarladan sonraki yükü değiştirir.
Karşı görüş, tek bir küresel rapora bu kadar gösterge yüklemenin gerçekçi olmadığıdır. Haklıdır; WASDE piyasa raporudur. Çözüm onu çevre raporu saymak değil, ayrı veri setlerini karar masasında yan yana koymaktır.
İki panolu yönetim
Birinci pano arz, stok, fiyat ve ticareti; ikinci pano su, besin, enerji ve arazi etkisini göstermeli. Karar ancak iki panoda da kabul eşiği sağlandığında sürdürülebilir diye adlandırılmalıdır.
Gıda arzını korumak ile çevresel baskıyı azaltmak birbirine rakip hedef olmak zorunda değildir. Fakat başarı, stok rakamından değil her ton ürünün kaynak bilançosundan kanıtlanır.
Temel görüş
Piyasa stoklarını çevresel başarı göstergesi gibi kullanmak, üretimin su, azot, enerji ve arazi maliyetlerini görünmez kılabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'nin tahıl politikası stok güvenliğini korurken ürün ve havza bazında su tüketimi, besin fazlası, enerji ve depolama kaybını ayrı hedeflerle izlemelidir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
