Nitratlı suyu tarlaya verip mineral gübreyi azaltmak, ilk bakışta kayıp besini geri kazanmak gibi görünür. Bu uygulama doğru ölçülürse gerçekten yeni gübre girişini ve bazı kayıpları azaltabilir. Fakat yeraltı ya da yüzey suyundaki nitrat geçmişte havzadan kaçmış bir besindir. Aynı kirlenme sürerken onu yeniden pompalamak, döngünün kapandığını kanıtlamaz.
Tarla bilançosu ile havza bilançosu aynı değildir
Bir parsel suyla gelen azotu ürüne kaldırabilirken komşu alanlardan akış devam edebilir. Tarla dengesi iyileşse bile akiferdeki toplam yük yıllarca yüksek kalabilir.
Bu nedenle uygulanan su, sudaki azot, gübre, hasatla çıkan azot ve drenaj parselde; kaynak derişimi ile toplam akış da havzada izlenmelidir.
Geri kullanım kaynak azaltımının yerini tutmaz
Sudaki azota kredi vermek gereksiz yeni girdiyi önleyebilir. Buna paralel olarak aşırı gübre, sızıntı yapan depolama, arıtılmamış atık ve drenaj kaynakları azaltılmalıdır.
Karşı görüş, mevcut nitratı kullanmanın her durumda çevresel kazanç olduğudur. Ürün ihtiyacını aşan dönemde sulama yapılırsa azot daha derine taşınabilir; pompaj enerjisi ve su kaybı da artabilir.
Başarı iki eğriyle gösterilmeli
İlk eğri, aynı üretim başına yeni azot girdisinin ve parsel kaybının azalmasıdır. İkinci eğri, su kaynağındaki nitrat derişimi ve yükünün zaman içinde düşmesidir. Yalnız biri iyileşiyorsa sistem kısmen çözülmüştür.
Döngüsellik etiketi malzemenin yeniden kullanılmasına değil, dış girdinin ve çevreye kaçan toplam yükün birlikte azalmasına dayanmalıdır.
Temel görüş
Nitratlı suyu yararlı girdi saymak, kirlenme kaynağı ve havza yükü izlenmezse sorunu görünmez biçimde kalıcılaştırabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'de sulama suyu azot kredisi, parsel besin dengesi kadar kuyu ve havza nitrat eğilimiyle izlenmeli; kaynak azaltım programlarının yerine geçirilmemelidir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
