Otomatik gübreleme sistemleri litreyi ve zamanı kusursuz yönetebilir. Yanlış hedefi kusursuz uygulamak ise mühendislik başarısı değildir. Önceki gübrelemeden toprakta kalan fosfor veya azotu, sulama suyuyla gelen besini ve bitkinin gerçek alımını hesaba katmayan kontrol algoritması, reçeteyi eksiksiz uygularken birikimi büyütebilir. Bu nedenle kapalı çevrim gübreleme yalnız sensör geri bildirimi değil, dönemler arası besin muhasebesi ister.
Üç kayıt birbirine karıştırılmamalı
Birinci kayıt uygulanan besindir: tank konsantrasyonu, gerçek debi, çalışma süresi ve sulama hacmi. İkincisi ürünün kullandığı tahmini miktardır: biyokütle, doku analizi ve hasatla kaldırılan besin. Üçüncüsü toprakta veya drenajda kalan havuzdur. Bu üçü aynı veri tabanında ayrı alanlar olarak tutulmadan ‘verimlilik’ hesabı yapılamaz.
USDA NRCS’nin besin yönetimi standardı, doğru kaynak, doğru doz, doğru zaman ve doğru yer ilkelerini; toprak test döngüsü boyunca önerilen, kullanılan ve artık besinlerin bütçelenmesiyle birlikte ele alıyor. Otomasyonun görevi bu agronomik planı uygulamak ve sapmayı göstermek olmalı, planın yerini almak değil.
EC besin kimliği değildir
Elektriksel iletkenlik çözeltideki toplam iyon yüküne ilişkin yararlı bir göstergedir. Hangi iyonun ne kadar bulunduğunu söylemez. Aynı EC; nitrat, potasyum, sodyum veya klorürün farklı karışımlarıyla oluşabilir. Bu yüzden tek EC sensörüyle fosfor veya azot bütçesi çıkarmak, göstergenin ölçmediği bir şeyi varsaymaktır.
Güvenilir sistem, kalibre edilmiş debi ölçer ve tank tartımını periyodik laboratuvar analiziyle eşleştirir. Kök bölgesi ve drenaj örnekleri, ürün dönemine göre belirlenen aralıklarla alınır. Sensör arızasında güvenli moda geçiş, maksimum günlük doz, operatör onayı ve olay kaydı yazılım gereksinimi olarak tanımlanır.
Kapalı çevrim önce ölçülebilir hata ister
Karşı görüş, laboratuvar sonuçlarının geç gelmesi nedeniyle gerçek zamanlı otomasyona uymadığıdır. Doğru; laboratuvar kontrol döngüsünün her saniyesini yönetemez. Fakat sensör modelini belirli aralıklarla doğrulayan referans görevi görür. Hızlı gösterge ile yavaş fakat seçici analizin birlikte kullanılması, yanlış güveni azaltır.
İyi bir kabul testinde hedeflenen ve gerçekleşen hacim, tank konsantrasyonu, sensör sapması, vana gecikmesi ve kök bölgesi tepkisi ayrı raporlanır. Sonraki ürün için toprakta kalan besin bütçeye kredi olarak eklenir; ölçülmemiş kalıntı sıfır varsayılmaz. Böyle kurulan otomasyon daha az gübre kullanmayı garanti etmez, ancak neden ve ne kadar uyguladığını denetlenebilir hale getirir.
Temel görüş
Besin dozajını otomatikleştirmek, önceki dönemden kalan ve sulama suyuyla gelen besin hesaba katılmadığında birikimi hızlandırabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye’de hassas gübreleme yatırımlarında sensör ve pompa kabulü, toprak testi döngüsü ve dönemler arası besin bütçesiyle birlikte şartnameye yazılabilir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
