Sürdürülebilirlik raporlarında 'uygulanan su yüzde 20 azaldı' cümlesi güçlü görünür. Fakat bu sayı bitkinin gerçek tüketimini, akifere dönüşü veya nehirde kalan suyu söylemez. Milano araştırması, sulama kaynaklı beslenmenin yeraltı suyu sisteminde büyük pay taşıyabildiğini gösteriyor. Bu bulgu verimsizliği savunmak için değil, ölçüm sınırını parselden havzaya genişletmek için okunmalı.
Çekim ve tüketim aynı değildir
Kaynağa geri dönen su yeniden kullanılabilir; evapotranspirasyonla atmosfere çıkan bölüm ise havza açısından tüketimdir. Basınçlı sistem çekimi azaltırken ürün alanı büyürse toplam tüketim artabilir. Bu nedenle ekipman verimi ile havza tasarrufu ayrı göstergelerdir.
Gerçek sürdürülebilirlik, suyun nereden geldiğini ve nereye gittiğini izler.
Nicelik kaliteyi örtemez
Akifere sızan su beslenme sağlar ama gübre ve tuz taşıyabilir. Karşı görüş, geri beslenme azaldığında yeraltı suyunun mutlaka kötüleşeceğidir. Oysa daha az kirletici yük, bazı havzalarda kalite kazanımı yaratabilir. Seviye ile kalite aynı anda ölçülmelidir.
Sulak alan ve nehir taban akımı da bütçenin parçasıdır; tarımsal çıktı tek hedef olamaz.
İyi gösterge seti nasıl görünür?
Çekim hacmi, gerçek tüketim, geri dönüş debisi, nitrat-tuz yükü, enerji kullanımı, kuyu seviyesi ve ekolojik akış birlikte raporlanmalı. Başlangıç yılı ve iklim koşulu açık olmalıdır.
Daha az sulama çoğu durumda doğru yöndür; fakat sürdürülebilirlik iddiası, yalnız vanadan geçen litreye değil havzanın verdiği çoklu yanıta dayanmalıdır.
Temel görüş
Tek göstergeli su tasarrufu iddiaları, geri dönüş akımı, su kalitesi ve ekosistem üzerindeki ters etkileri saklayabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'de su verimliliği programları parsel randımanını havza tüketimi, kalite ve ekolojik akış verileriyle tamamlamalıdır.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
