Yapay zekâ teklifinde model lisansı kolay görünen kalemdir; veri seti ise çoğu kez 'kurulum' başlığının içine saklanır. Oysa bir hastalık sınıflandırıcısının ekonomik ömrünü belirleyen şey, yeni çeşit ve sezon geldikçe yerel doğrulamanın nasıl sürdürüleceğidir. Benim tezim, veri setinin tek seferlik teknik girdi değil, amortismanı, bakımı ve mülkiyeti olan bir bilanço kalemi sayılması gerektiğidir.
Etiket üretimi ücretsiz değildir
Fotoğraf çekmek veri üretiminin yalnız başlangıcıdır. Doğru sınıf için bitki patoloğu zamanı, gerektiğinde laboratuvar analizi, örnek lojistiği ve veri temizliği gerekir. Yanlış etiket modelin sonraki bütün kararlarına taşınan görünmez borçtur.
Teklifte kaç yerel örneğin, hangi ürün ve hastalık evresinden toplanacağı yazılmalı. Eğitim, doğrulama ve tamamen bağımsız kabul setlerinin ayrımı bütçede görünmelidir.
Toplam sahip olma maliyeti sürüm boyunca devam eder
Kamera değişimi, yeni çeşit, farklı sera örtüsü veya yeni hastalık sınıfı modeli eskitebilir. Yeniden eğitim, regresyon testi, bulut işlem, veri depolama ve uzman incelemesi yıllık giderdir.
Karşı görüş, ölçek büyüdükçe birim maliyetin düşeceğidir. Bu ancak ortak veri standardı ve paylaşım hakkı varsa gerçekleşir; her işletmenin kapalı ve uyumsuz veri havuzu kurması maliyeti çoğaltır.
Veri hakkı sözleşmenin merkezinde olmalı
Ham görüntünün, etiketin, türetilmiş özelliğin ve güncellenmiş modelin kime ait olduğu açık yazılmalıdır. Sözleşme sona erdiğinde işletme kayıtlarını kullanılabilir biçimde alabilmelidir.
Hata halinde inceleme kaydı, model sürümü ve eşik erişilebilir değilse sorumluluk tartışması çözülemez. 'Yapay zekâ önerdi' sözleşmesel bir cevap değildir.
Getiri doğrulama maliyeti çıkarıldıktan sonra hesaplanır
Yatırımın getirisi kaç görüntü sınıflandırıldığı değil, önlenen kayıp ve azaltılan uzman süresiyle ölçülür. Yanlış alarmın işçiliği ve kaçırılan vakanın zararı bu hesaba dahil edilmelidir.
Veri bütçesi ayrılmayan model ilk sezon etkileyici, üçüncü sezon kör bir varlığa dönüşebilir. Sermaye disiplininin görevi algoritmayı ucuzlatmak değil, kanıt zincirini finanse etmektir.
Temel görüş
Yerel veri ve uzman doğrulaması finanse edilmezse model lisansı zamanla değer kaybeder ve hata maliyeti görünmez kalır.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki kooperatif ve tarım işletmeleri yapay zekâ sözleşmelerine veri mülkiyeti, yıllık doğrulama ve hata maliyeti kalemlerini ekleyebilir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
