Bir araştırma makalesinin çok atıf alması önemlidir, ama çiftçinin, veterinerin veya kamu yöneticisinin kararını değiştirip değiştirmediğini söylemez. CGIAR araştırmacılarının 22 Temmuz'da anlattığı Research Uptake and Use Evaluation yaklaşımı, araştırma etkisinin ilk sinyallerini bilgi paylaşıldığı anda toplamayı deniyor. Bu yaklaşım, tarım teknolojisi yatırımlarının değerlendirilmesi için de düşündürücü.
Niyet sonuç değildir, fakat erken sinyaldir
Araç Kenya, Etiyopya, Bangladeş, Malavi ve Vietnam'daki dokuz oturumda 206 katılımcıyla pilotlandı. Katılımcıların yüzde 88'i kullanmayı planladığı belirli bir bulguyu seçti; yaklaşık onda yedisi bilgiyi önce problemi anlamak için kavramsal biçimde kullanacağını söyledi.
Bu rakamlar fiilî politika veya saha etkisi değildir. Yazarlar da niyet ile gerçekleşen kullanım arasındaki farkı görmek için takip gerektiğini vurguluyor. Yine de hangi bulgunun neden yararlı bulunduğunu erken öğrenmek, destek ihtiyacını görünür kılabilir.
Karşı görüş: öz-beyan iyimser olabilir
Katılımcı, eğitim sonunda uygulama niyetini olduğundan yüksek gösterebilir. Bu nedenle erken anket tek başına başarı kanıtı sayılmamalı. Sonraki aşamada karar belgesi, bütçe, uygulama kaydı ve saha sonucu gibi bağımsız kanıtlar aranmalıdır.
Buna rağmen yalnız yıllar sonra sonuç beklemek de araştırma yönetimini kör bırakır. Erken niyet, orta vadeli kullanım ve uzun vadeli etki ayrı basamaklar olarak izlenebilir.
Türkiye'deki araştırma programlarına uygulanabilecek ders
Ben üniversite ve kamu araştırma projelerinde yayın sayısının yanına üç soru eklemeyi öneriyorum: Bulguyu kim kullanmayı planlıyor, uygulama önündeki somut engel ne ve altı ay sonra hangi karar değişti? Bu cevaplar yeni eğitim, veri veya mevzuat ihtiyacını gösterebilir.
Tarım teknolojisinin etkisi cihaz tesliminde değil, daha iyi kararda başlar. Etki ölçümü de gösterişli tek bir sayıya indirgenmemeli. Niyet, kullanım, karar ve sonuç arasındaki yol açıkça kurulduğunda hangi araştırmanın sahaya taşındığını, hangisinin ise sunumda kaldığını daha dürüst görebiliriz.
Temel görüş
Atıf ve yayın sayısı araştırmanın sahada nasıl kullanıldığını göstermez; erken kullanım sinyali ile uzun vadeli sonucu ayırmak kaynak tahsisini iyileştirebilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki tarımsal Ar-Ge programlarında kullanım niyeti, uygulama engeli ve karar değişikliği birlikte izlenirse teknoloji transferi daha ölçülebilir hale gelebilir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
