Bir saha denemesinde en yüksek net geliri veren sulama yöntemi, işletme için otomatik olarak en iyi yatırım değildir. Deneme hesabı çoğu zaman o sezonun ürünü ve değişken giderlerini karşılaştırır. Oysa arazi tesviyesi, set, kapak, kanal ve bakım sermayesi yıllara yayılan ayrı bir nakit akışıdır.
İşletme sonucu ile sermaye kararı ayrılmalı
Normal ekim ve sınır sulama birleşiminin daha yüksek verim ve yerel net gelir üretmesi önemli bir operasyon sinyalidir. Ancak ilk yatırım, finansman faizi, kullanım ömrü ve hurda değeri hesaba girmeden geri ödeme süresi bulunamaz.
Aynı yöntem küçük ve düzensiz parselde yüksek tesviye maliyeti, büyük blokta daha düşük birim maliyet yaratabilir. Hektar başına tek rakam işletme ölçeğini gizler.
Su fiyatı ve fırsat maliyeti senaryoya girmeli
Sulama suyunun tarifesi sıfır olsa bile pompaj enerjisi, işçilik ve kıt dönemde başka üründen vazgeçme maliyeti vardır. Su tahsisi değiştiğinde en verimli yöntem ile en kârlı ürün bileşimi değişebilir.
Karşı görüş, su fiyatının öngörülemediği için hesaplanamayacağıdır. Tam da bu nedenle tek tahmin yerine düşük, orta ve yüksek su maliyeti senaryosu gerekir. Belirsizlik görünür olunca yatırım kararı zayıflamaz, daha dayanıklı hale gelir.
Pilot gerçek yatırım dosyasını beslemeli
Pilot parselde uygulanan su, işçilik, enerji, tesviye bakımı, verim ve kalite kaydedilirse ikinci sezonda sermaye modeli güncellenebilir. En az iki sezon olmadan iklim oynaklığı fiyatlanamaz.
Yatırım dosyasında net bugünkü değer, geri ödeme süresi ve düşük verim senaryosu birlikte gösterilmelidir. Bilimsel denemenin net geliri başlangıç girdisidir; yatırım sonucunun kendisi değildir.
Temel görüş
Net gelir ile yatırım geri dönüşü karıştırılırsa üretici altyapı sermayesi ve finansman riskini olduğundan düşük görebilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'de sulama dönüşümü kararları yerel tesviye, su ve enerji maliyeti, parsel ölçeği, en az iki sezon verimi ve finansman koşullarıyla ayrı nakit akışı olarak hesaplanmalıdır.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
