Bir kakao parselinin uydu görüntüsünde orman açmadığını görmek rahatlatıcıdır. Fakat o parsel daha önce gıda üretimine ayrılmışsa, mısır veya manyok başka bir yere taşınabilir. Yeni yer korunan ormanın içindeyse ürün bazlı temiz kayıt, peyzaj düzeyindeki kaybı saklar.
Sistem sınırı tedarik parselinden geniş olmalı
İzleme, kakao parselinin geçmişini olduğu kadar köyün toplam ürün desenini ve rezerv sınırındaki değişimi de kapsamalıdır. Aksi halde baskı ürünler arasında taşınırken raporlanan kakao ayak izi iyileşmiş görünür.
Bu yaklaşım her orman kaybını kakaoya atfetmek değildir. Ama kakao genişlemesiyle aynı dönemde gıda alanı daralıyorsa, alternatif açıklamalar ve arazi kayması birlikte araştırılmalıdır.
Çiftçi geçimi denetimin dışında bırakılamaz
Üreticinin gıda güvenliği ve geliri korunmadan yalnız dışlama uygulamak baskıyı kayıt dışı alana taşıyabilir. Verim desteği, arazi hakkı, ürün çeşitlendirme ve adil fiyat tedarik planının parçası olmalıdır.
Karşı görüş, şirketin tüm peyzajdan sorumlu tutulamayacağıdır. Tek başına sorumlu değildir; fakat tedarik kararı baskıyı etkiliyorsa işbirliği ve durum tespiti sorumluluğu vardır. Kamu, alıcı, kooperatif ve üretici aynı veri üzerinde çalışmalıdır.
Başarı göstergesi yalnız sertifikalı ton olamaz
Sertifikalı hacim artarken rezerv içi gıda alanı büyüyorsa program hedefini kaçırır. İzlenecek göstergeler orman kaybı, gıda üretim alanı, üretici geliri, gölge ağacı kalıcılığı ve itiraz sonuçlarını kapsamalıdır.
Gana çalışması nedenselliği tek başına kapatmıyor; fakat dolaylı kaybı ölçmeden 'ormansızlaşmasız' demenin eksik olduğunu gösteriyor. Sürdürülebilirlik beyanı sınırını peyzaja taşımalıdır.
Temel görüş
Ürün bazlı izleme dolaylı arazi kaymasını kaçırırsa gerçek orman baskısı azalmazken şirket ve tüketici yanlış güven kazanabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki kakao ithalatçıları ve çikolata üreticileri tedarikçi durum tespitinde parsel uygunluğuna ek olarak bölgesel ürün kayması ve üretici geçim göstergeleri istemelidir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
