Hektara 22,5 ton uygulamanın en yüksek rezene meyve verimini vermesi, yatırımcı açısından ilk bakışta basit bir satın alma hesabı gibi durabilir. Oysa organik gübre düşük değer yoğunluklu, su ve değişken besin taşıyan bir girdidir. İşletmenin satın aldığı şey ton değil; bitkiye ulaşan besin, toprağa sağlanan işlev ve kalite hedefini karşılayan sonuçtur.
Teslim edilmiş besin maliyeti hesaplanmalı
Fabrika veya çiftlik çıkış fiyatına nakliye, yükleme, depolama, numune, analiz, yayma işçiliği ve ekipman geçişi eklenmelidir. Ardından kuru madde ve kullanılabilir besin oranına bölünerek kilogram etkili azot, fosfor veya hedeflenen organik madde başına maliyet bulunmalıdır.
İki tedarikçinin ton fiyatını karşılaştırmak, biri daha fazla su ve daha az kullanılabilir besin taşıyorsa yanıltıcıdır. Uzaklık büyüdükçe ucuz malzeme pahalı lojistik satın alımına dönüşür.
En yüksek verim en yüksek marj olmayabilir
Rezene çalışmasında meyve verimi ile uçucu ve sabit yağ göstergeleri aynı dozda zirve yapmadı. Alıcı yalnız tonaja ödeme yapıyorsa kalite artışının geliri sınırlı kalabilir; bileşen primi varsa daha düşük tonajlı fakat daha değerli ürün öne çıkabilir.
Karşı görüş organik maddenin çok yıllı toprak faydasının tek sezona sığmadığıdır. Haklıdır. Bu fayda ayrı bir varlık gibi izlenmeli; fakat ölçülmeyen gelecek yararı bugünkü yüksek taşıma maliyetini otomatik olarak haklı çıkarmaz.
Satın alma sözleşmesi değişkenliği fiyatlamalı
Sözleşmede kuru madde, besin aralığı, EC, kontaminasyon, numune yöntemi ve uygunsuz parti şartı bulunmalıdır. Ödeme ton yerine kalite bantlarına bağlanırsa tedarikçi ile üreticinin teşviki hizalanır.
Pilot uygulamadan sonra hektar başına brüt marj, kalite primi, uygulama maliyeti ve artık besin etkisi birlikte raporlanmalıdır. Organik gübre yatırımı ancak bu dört satır görünür olduğunda sermaye kararı olur.
Temel görüş
Ton fiyatı üzerinden alınan değişken içerikli girdi, nakit akışını ve gerçek besin maliyetini olduğundan iyi gösterebilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki tıbbi-aromatik bitki işletmeleri tedarik tekliflerini teslim edilmiş kuru madde ve kullanılabilir besin maliyetiyle karşılaştırmalıdır.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
