11,5 milyon hektardan fazla mikro-sulama kapsamı güçlü bir dönüşüm göstergesidir. Fakat damlatıcının tarlada daha az su vermesi, havzanın otomatik olarak aynı miktarda su kazandığı anlamına gelmez. Çiftçi tasarrufla daha geniş alanı sulayabilir, daha su isteyen ürüne geçebilir veya sezonu uzatabilir. Parsel verimliliği ile toplam su çekimi aynı gösterge değildir.
Su muhasebesi çekimden tüketime uzanır
Kuyudan veya kanaldan alınan su, bitki tüketimi, buharlaşma, drenaj ve sisteme dönen akış olarak ayrılmalıdır. Açık kanaldaki kayıp başka kullanıcıya ulaşan yeraltı suyunu besliyorsa tamamı geri kazanılabilir tasarruf değildir.
CROPWAT ürün su ihtiyacı için ortak hesap zemini sunar; havza tahsisi için ölçülü çekim, dönüş akışı ve yeraltı suyu seviyesi ayrıca gerekir.
Geri tepme etkisi politika tasarımıdır
Verimli teknoloji üretim maliyetini düşürdüğünde daha fazla sulama ekonomik hale gelebilir. Bu bir çiftçi hatası değil, sınır konulmamış teşvikin öngörülebilir sonucudur. Hibe ile su tahsisi ve sayaç politikası birlikte düşünülmelidir.
Karşı görüş, daha yüksek üretimin toplumsal yarar sağladığıdır. Sağlayabilir; fakat bu tercih açıkça yapılmalı ve su bütçesindeki maliyeti görünür olmalıdır. Verimlilik kelimesi sınırsız genişleme izni değildir.
Başarı iki ölçekte raporlanır
Parselde birim ürün başına su, enerji ve verim; havzada toplam çekim, tüketim, rezervuar ve yeraltı suyu değişimi izlenmelidir. Yalnız ekipman alanı sürdürülebilirlik sonucu sayılmamalıdır.
Mikro-sulama vazgeçilmez bir araç olabilir. Onu su politikası yapan şey, damlatıcının kendisi değil; ölçüm, tahsis ve genişleme kurallarıdır. Hektar büyürken havzanın hesabı tutulmuyorsa başarı tablosunun yarısı eksiktir.
Temel görüş
Parseldeki teknik verimlilik havza toplamında gerçek su tasarrufuna dönüşmeyebilir; yanlış gösterge su açığını büyütebilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki mikro-sulama destekleri sayaç, tahsis, ürün deseni ve havza düzeyinde toplam çekim izlemesiyle birlikte tasarlanmalıdır.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
