Hayvan hastalıklarında arilik ve tazminat kuralları değişti

Tarım ve Orman Bakanlığı, 24 Temmuz 2026 tarihli ve 33319 sayılı Resmî Gazete’de sığır tüberkülozu, bruselloz ve hayvan hastalıkları tazminatına ilişkin üç bağlantılı yönetmelik değişikliği yayımladı. Düzenlemeler test takvimlerini, ari sürüye dışarıdan hayvan girişini, hastalık şüphesinde statünün nasıl yönetileceğini ve belirli vakalarda ödenecek tazminat oranlarını birlikte değiştiriyor. Hükümler yayımlandıkları tarihte yürürlüğe girdi; işletmelerin uygulamada il ve ilçe tarım müdürlüklerinin resmî yönlendirmesini esas alması gerekiyor.

Tüberküloz test takvimi yeniden tanımlandı

Sığır Tüberkülozu ile Mücadele Yönetmeliğindeki değişiklik, bazı test aralıklarını 60 günden 42 güne; dört aydan 84 güne ve 12 aydan 180 güne çevirdi. Ari olmayan bir sürüden hayvan geldiğinde en az altı ay arayla iki test zorunluluğu getirildi ve bu sürenin en fazla 12 ay olması öngörüldü. Gelen hayvanların bu dönemde ari hayvanlarla temas etmeyecek biçimde izole edilmesi gerekiyor.

Kesim veya ölüm sonrası muayenede ya da laboratuvar testinde tüberküloz tespit edilip statü iptal edilirse, son pozitif vakanın uzaklaştırılmasından sonra ilk testin en geç yedi iş günü içinde yapılması gerekiyor. İkinci test ilk testten en erken 42, en geç 180 gün sonra uygulanacak. Altı haftalıktan büyük hayvanlarda son iki testin negatif olması halinde hastalık sönüşü ve arilik statüsünün geri verilmesi mümkün olacak.

Şüphe ile doğrulanmış hastalık ayrıldı

Rutin testte pozitif reaktör bulunması halinde işletmenin arilik statüsü doğrudan iptal edilmeyecek; hastalık şüphesi eklenecek. Pozitif reaktör uzaklaştırıldıktan en erken 42 gün sonra ilk, bundan en erken 42 ve en geç 180 gün sonra ikinci test yapılacak. İki negatif sonuçla şüphe kaldırılacak ve sertifika güncellenecek. Buna karşılık kesim, ölüm sonrası muayene veya laboratuvarla doğrulanan vakada statü iptali ve hastalık çıkışı uygulanıyor.

Bu ayrım işletme yönetimi açısından önem taşıyor. Şüpheli sonuçla doğrulanmış vaka aynı ekonomik ve idari sonucu doğurmadığı için numune, hayvan kimliği, test tarihi ve sürü hareket kaydının hatasız tutulması gerekiyor. Karar zincirindeki her adımın izlenebilir olması hem hastalık kontrolünü hem de itiraz veya tazminat sürecini etkileyebilir.

Brusellozda 12 ay üzeri hayvanlar ve iki test

Bruselloz düzenlemesi, bazı yaş ifadelerini on iki ayın üzerindeki sığırlar olarak değiştirdi. Bakteriyolojik veya serolojik bulguyla enfeksiyon tespit edilen resmî ari sürüde statü iptal edilip sürü 30 gün izlenecek. Enfekte hayvan uzaklaştırıldıktan en az 30 gün sonra ilk test, ilk testten 30 gün sonra ikinci test yapılacak; on iki ay üzerindeki hayvanlarda iki negatif sonuç statünün yeniden kazanılmasının temelini oluşturacak.

Ari olmayan sürüden gelen hayvan için karantina sürüsünde ilk test işletmeye gelişten sonraki 30 gün içinde yapılacak. İlk sonucun negatif olması koşuluyla ikinci test en erken üç, en geç 12 ay sonra uygulanacak. Yönetmelik ayrıca aşı geçmişi ve serolojik eşikler için ayrıntılı koşullar içeriyor. Bu nedenle yalnız takvim değil, aşılama kaydı ve kullanılan test yöntemi de işletme dosyasında birlikte yönetilmeli.

Tazminat oranları ve işletme ekonomisi

Tazminat yönetmeliğinde, kapsam içindeki tüberküloz vakalarında takdir edilen kıymetin onda dokuzu esas alındı. Kesimhane veya Kurban Hizmetleri Komisyonunun belirlediği kesim yerlerinde tespit edilen sığır karkaslarında oran dörtte üç olarak düzenlendi. Bakteriyolojik muayeneyle doğrulanan bruselloz vakalarında sığır, koyun ve keçiler için; belirlenen serolojik vakalarda da ilgili hayvanlar için takdir edilen kıymetin onda dokuzu öngörüldü. Yönetmelikte ari işletmeler ve test türleri bakımından istisnalar bulunduğu için her vaka kendi hükmüyle incelenmeli.

Agro Gelecek’in editoryal değerlendirmesine göre düzenleme, biyogüvenlik kayıtlarını doğrudan finansal risk yönetiminin parçası yapıyor. Hayvanın kimliği, geldiği sürünün statüsü, karantina başlangıcı, test ve aşı zamanı ile laboratuvar sonucu eksikse hem hastalık yönetimi hem ekonomik hakların değerlendirilmesi zorlaşabilir. İşletmelerin veteriner ve resmî makamla test takvimini güncellemesi, karantina kapasitesini gözden geçirmesi ve dijital kayıtlarda yeni aralıkları tanımlaması olası uygulama hatalarını azaltabilir.

HABERİN ÖNEMİ

Neden önemli?

Arilik statüsü, hayvan hareketi, karantina ve tazminat aynı kayıt zincirine bağlı; yeni süre ve oranların yanlış uygulanması hem hastalık kontrolü hem işletme nakit akışı üzerinde sonuç doğurabilir.

TÜRKİYE’YE ETKİSİ

Türkiye için ne ifade ediyor?

Türkiye’de sığır, koyun ve keçi işletmeleri test, aşı, karantina ve sürü hareket kayıtlarını yeni hükümlerle uyumlu hale getirmek zorunda.

KAYNAK ŞEFFAFLIĞI

Birincil kaynaklar

Olgusal bilgiler aşağıdaki resmî veya doğrudan kurumsal kaynaklarla kontrol edildi.