AB verisinde hassas tarım kullanan işletmeler yaklaşık yüzde 18, bu işletmelerin yönettiği alan ise yaklaşık yüzde 44. Aynı teknoloji hikâyesi, hangi paydaya baktığımıza göre farklı görünüyor. Alan payı yüksek olduğu için dijital dönüşüm güçlü denebilir; işletme payı düşük olduğu için erişim eşitsizliği de görülebilir. İki yorum birbirini dışlamıyor.
Ortalama oran politika için yetersiz
Bir ülkede birkaç büyük işletme çok geniş alanı değişken oranlı uygulamayla yönetebilir. Bu, girdi kullanımında önemli çevresel sonuç yaratabilir; fakat küçük işletmenin finansman, bağlantı ve beceri sorununu çözmez. Politika yalnız toplam alanı izlerse kapsayıcılığı, yalnız işletme sayısını izlerse çevresel etkiyi kaçırabilir.
Karşı görüş, çok sayıda gösterge üretmenin karar sürecini karmaşıklaştıracağıdır. Çözüm her şeyi ölçmek değil, dört temel paydayı ayırmaktır: işletme sayısı, yönetilen alan, aktif kullanım süresi ve doğrulanmış ekonomik/çevresel sonuç.
Türkiye için karşılaştırılabilir gösterge seti
Türkiye’de desteklenen cihazın satın alınması ile düzenli kullanılması farklı olaylardır. Telematik kaydı, uygulanan alan, sezon içi çalışma saati ve girdi değişimi anonimleştirilmiş biçimde izlenirse benimseme daha doğru anlaşılır. Küçük çiftçiler için kooperatif, hizmet sağlayıcı veya makine parkı üzerinden kullanım da sahiplikten ayrı ölçülmelidir.
Dünyadaki yüzde oranlarını doğrudan Türkiye’ye taşımak yerine aynı yöntemi kurmalıyız. Eurostat çok küçük işletmelerin bir bölümünü kapsam dışı bıraktığını açıkça söylüyor. Türkiye göstergesi de hangi işletmeyi, hangi dönemi ve hangi teknolojiyi saydığını şeffaf açıklamalı. Veri tanımı netleşmeden ülkeler arası sıralama ilgi çekici olabilir, fakat yatırım kararına sağlam zemin oluşturmaz.
Temel görüş
İşletme sayısı ile yönetilen alan payı ayrılmadığında dijital tarımın yaygınlığı, kapsayıcılığı ve gerçek etkisi aynı oran içinde kaybolur.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye, dijital tarım desteklerini sahiplikten ayrı olarak aktif kullanım, kapsanan alan ve doğrulanmış sonuç göstergeleriyle izleyebilir.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
