Kamuoyunda 'onaylandı' kelimesi tek bir kapı gibi algılanıyor. Oysa MON 87429 kararı, ABD APHIS'in belirli bitki zararlısı düzenlemesi altındaki sorusuna cevap veriyor. Aynı ürün için gıda-yem değerlendirmesi, herbisit etiketi, ihracat pazarındaki izin ve çiftçi sözleşmesi başka sorular sorar.
Karar matrisi ürün kimliğine bağlanmalı
Genetik olay adı, başvuru sahibi, özellikler, kurum, hukuki dayanak ve kullanım amacı ayrı satırlarda tutulmalıdır. 'ABD'de düzenlemeden çıktı' ifadesi ülke ve kurum bilgisi olmadan tedarik kararına dönüşmemelidir.
Aynı mısır olayının tohum, yem, gıda veya işleme amacı farklı belgeler gerektirebilir. Tarih ve sürüm kaydı ticari gecikmeyi önler.
Agronomik esneklik direnç yönetiminin yerine geçmez
Çoklu herbisit toleransı seçenek sayısını artırır; etkili maddelerin tekrarlı kullanımını otomatik olarak sürdürülebilir yapmaz. Yabancı ot haritası, etki mekanizması rotasyonu ve kaçak bitki kontrolü ayrıca gerekir.
Karşı görüş, düzenleyici kararın riskin düşük olduğunu zaten kanıtladığıdır. Karar, incelenen bitki zararlısı riski için önemlidir; bütün çevresel ve ekonomik sonuçların evrensel hükmü değildir.
Küresel tedarikte en değerli araç şeffaflıktır
İthalatçı ve üretici hangi olayın hangi pazarda hangi amaçla kabul edildiğini açıkça izlemelidir. Belirsizlik varsa ürün ayrı tutulmalı ve laboratuvar yöntemi doğrulanmalıdır.
Biyoteknoloji tartışmasını sloganlardan çıkaran şey daha çok iddia değil, kapsamı tanımlanmış kararlar ve izlenebilir belgelerdir.
Temel görüş
Düzenleyici kararların kapsamı karıştırıldığında hem gereksiz korku hem de temelsiz güven oluşabilir.
Türkiye için ne ifade ediyor?
Türkiye'deki tohum ve yem zinciri, yabancı kararları yerel izin yerine koymadan olay ve kullanım bazlı izlenebilirlik kurmalıdır.
Başvuru kaynakları
Yazıdaki olgusal çerçeve aşağıdaki kaynaklarla desteklendi; yorumlar köşe yazarına aittir.
